Wat is een anterieure overeenkomst?
Een anterieure overeenkomst is een privaatrechtelijke contract tussen de gemeente en een ontwikkelaar (of grondeigenaar). Het woord “anterieur” betekent “voorafgaand”. De overeenkomst wordt gesloten vóórdat de gemeente het omgevingsplan officieel wijzigt of vaststelt.
Waar gaat zo’n overeenkomst over?
In de anterieure overeenkomst maken de gemeente en de ontwikkelaar afspraken over belangrijke zaken, zoals:
- Wie betaalt welke kosten (bijvoorbeeld voor het bouwrijp maken van de grond, infrastructuur, wegen, groen, parkeren, riolering en plankosten)?
- Welke eisen stelt de gemeente aan het project (aantal sociale/betaalbare woningen, duurzaamheid, groenvoorzieningen, verkeer, etc.)?
- Planning en verplichtingen van beide partijen.
- Overige voorwaarden die niet (volledig) in het omgevingsplan zelf geregeld kunnen worden.
Het is in feite een onderhandelde deal voordat de formele planologische procedure helemaal rond is.
Juridische status
- Het is een privaatrechtelijke overeenkomst (burgerlijk recht), geen publiekrechtelijk besluit.
- Tegen deze overeenkomst kan geen bezwaar of beroep worden ingediend.
- De gemeenteraad behoudt uiteindelijk het laatste woord over de wijziging van het omgevingsplan. De anterieure overeenkomst bindt de raad niet volledig, maar speelt wel een belangrijke rol in de besluitvorming.
Is de anterieure overeenkomst openbaar?
Nee, de volledige tekst van de anterieure overeenkomst is niet openbaar.
De gemeente is wettelijk verplicht om een kennisgeving van het bestaan van de overeenkomst te publiceren in het Gemeenteblad, inclusief een korte zakelijke samenvatting. De gedetailleerde inhoud blijft echter privaat.
Wat betekent dit voor de inwoners van Gaanderen?
Voordelen:
De ontwikkelaar draagt (een groot deel van) de kosten, zodat de gemeente en dus de belastingbetaler minder risico loopt. Er kunnen concrete afspraken worden gemaakt over kwaliteit, groen en infrastructuur.
Aandachtspunten:
Veel afspraken worden in een vroeg stadium gemaakt, vaak zonder directe inspraak van omwonenden. Omdat de volledige overeenkomst niet openbaar is, blijft voor burgers vaak onduidelijk wat er precies is afgesproken over planning, kostenverdeling en randvoorwaarden. Dit draagt bij aan het gevoel dat belangrijke beslissingen al “achter de schermen” zijn genomen voordat inwoners er goed over kunnen meepraten.
Anterieure overeenkomsten in Gaanderen
1. Ribesstraat – Wonen bij de Elshof
Op 9 oktober 2025 heeft de gemeente Doetinchem een anterieure overeenkomst gesloten met de eigenaren van de grond, de heer P.J.T. Schurink en mevrouw M.W.H. Schurink. De korte zakelijke samenvatting uit het Gemeenteblad (10 november 2025) luidt:
“Afspraken zijn gemaakt over kostenverhaal in verband met een omgevingsplan dat voorziet in het realiseren van 27 woningen. De gemeente neemt de inspanningsverplichting op zich om een omgevingsplanprocedure te starten. De initiatiefnemer dient het plan voor eigen rekening en risico te realiseren. Overige gemaakte afspraken betreffen onder meer: te realiseren woningbouwcategorieën en een zelfbewoningsplicht.”
2. Rijksweg 288 – Voormalige Dansstudio Berentsen
Op 31 oktober 2025 heeft de gemeente Doetinchem een anterieure overeenkomst gesloten met A. Slurink Holding B.V. De korte zakelijke samenvatting uit het Gemeenteblad (10 november 2025) luidt:
“Afspraken zijn gemaakt over kostenverhaal in verband met een omgevingsplan dat voorziet in het realiseren van tien (10) woningen aan/nabij de Rijksweg 288 te Gaanderen. De gemeente neemt de inspanningsverplichting op zich om een omgevingsplanprocedure te starten en te doorlopen. De initiatiefnemer dient het plan conform de verplichtingen uit de overeenkomst voor eigen rekening en risico te realiseren. Overige gemaakte afspraken betreffen onder meer: te realiseren woningbouwcategorieën en een zelfbewoningsplicht.”